استاندارد چیست ؟

استاندارد یعنی نظم و قانون.هر کاری که طبق اصول منظم و مرتب انجام شده باشد می گویند طبق استاندارد است .استانداردهای ملی ویژگی های لازم در تولید یک فرآورده یا انجام یک خدمت را مشخص می نماید و مطمئن ترین مسیر برای نیل به توسعه پایدار است .
اولین تشکیلات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران با تصویب قانون اوزان و مقیاس ها در سال 1304 خورشیدی مطرح شد و بعد ها در سال 1339 با تصویب قانون تاسیس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ، موسسه کار خود را در چارچوب هدف ها و مسئولیت های تعیین شده آغاز نمود.
استاندارد ملی به صورت استاندارد اجباری و استاندارد تشویقی برای محصولات و خدمات کاربرد دارد.
1)  استاندارد اجباری :
تولید کنندگان و عرضه کنندگان اقلامی که اجرای استاندارد آن ها به موجب قانون اجباری اعلام شده ، موظفند محصولات خود را منطبق با استاندارد ملی تولید و عرضه بنماید.
2) استاندارد تشویقی
محصولی که مشمول استانداردهای اجباری نباشد. می تواند با رعایت استاندارد ملی تولید یا عرضه شود و تولید کنندگان آن پس از کسب مجوز از موسسه استاندارد می توانند از علامت استاندارد تشویقی استفاده کنند.
مدارک لازم جهت اخذ استاندارد ایران :
1- کپی برابر اصل آگهی ثبت واحد تولیدی خدماتی در روزنامه رسمی کشور
2- کپی برابر اصل آگهی آخرین تغییرات در روزنامه رسمی کشور
3- کپی برابر اصل پروانه تاسیس ، بهره برداری و پروانه فعالیت از مراجع قانونی همراه با رونوشت آخرین تغییرات
4- کپی برابر اصل آگهی رسمی ثبت نام یا علامت تجاری محصول در روزنامه رسمی کشور در طبقه فرآورده مورد نظر
5- ارائه مدارک مرتبط با نام تجاری واحد تولیدی یا خدماتی ( در صورت استفاده از آن ها )
ارائه مستندات ذیل در صورت وجود :
1- کپی گواهینامه استقرار سیستم مدیریت کیفیت 9001 ISO ، صادر شده توسط موسسات گواهی کننده تایید صلاحیت شده از طرف نظام تایید صلاحیت و یا HACCP ISO2200
2- کپی پروانه کاربرد علامت استاندارد معتبر حداقل برای یکی از محصولات
3- گواهینامه معتبر مدیر یا مسئول کنترل کیفیت تایید شده توسط موسسه فرآیند تولید و یا معرفی مسئول کنترل کیفیت واجد شرایط که مراحل تایید صلاحیت وی از طریق انجمن مسئولین کنترل کیفیت پیگیری شود.
4- فرم تکمیل شده پرسشنامه اطلاعات فنی که به تایید مدیر عامل شرکت یا مالک واحد تولیدی رسیده باشد.
5- پرداخت هزینه های خدماتی مرتبط با صدور پروانه توسط واحد متقاضی
6- مدرک دال بر دارا بودن ایران کد از وزارت بازرگانی برای محصول مورد درخواست ( چنانچه وزارت صنعت ، معدن و تجارت ، ایران کد را برای محصولی تخصیص نداده باشد ، با ارائه تاییدیه آن وزارتخانه این بند کاربرد ندارد).
7- نمودار فرآیند تولید (opc)
8- گواهی  کالیراسیون وسایل و تجهیزات آزمایشگاهی
9- اخذ تاییدیه مکتوب از مسئول امور مالی اداره کل استان نتایج آزمون ماهیانه واحد تولیدی در فرمت مورد تایید اداره کل استاندارد که نمونه برداری در آن ها مشخص شده باشد.
10- کپی پروانه کار علامت استاندارد معتبر حداقل برای یکی دیگر از محصولات
راهنمای اخذ استاندارد اجباری :

    اخذ مجوز تولید سازمان از وزارت صنعت و یا اتاق بازرگانی و یا اتحادیه صنف

اخذ مجوز صنایع و یا جواز اتحادیه برای دریافت پروانه استاندارد ضروری است . جهت اطلاع از قوانین و روش دریافت مجوز در استان مربوط به ارگان شغل خود مراجعه نمایید.این قوانین در استان های مختلف می تواند ساده یا سخت باشد.

    تقاضای کتبی از اداره کل استاندارد

فرم های تعیین شده از طرف اداره استاندارد استان مربوطه ، می بایست توسط سازمان متقاضی تکمیل شود. این فرم ها شامل اطلاعات عمومی و اطلاعات فنی در خصوص محصولات و خدمات و مجوزهای سازمان متقاضی می باشد.

    امکانات تولید

داشتن فضا و امکانات کافی برای خط تولید و کنترل کیفیت یکی از موارد ضروری می باشد. واحد می تواند یک خط کوچک مونتاژ نهایی داشته و قطعات را از بازار و یا سایر واحدهای تولیدی خریداری نماید.

    ثبت علامت تجاری

ثبت علامت تجاری یکی دیگر از ضروریات اخذ پروانه استاندارد است .تولید کننده می بایست تصدیق مالکیت علامت تجاری را به اداره استاندارد تقدیم نماید.

    ارائه مدرک مبنی بر دارا بودن آزمایشگاه کنترل کیفیت اختصاصی

ارائه حداقل تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی لازم برای آزمون های مورد نیاز مطابق الزامات مندرج استاندارد ملی مربوطه ، جهت کنترل مواد اولیه و محصول نهایی الزامی است . واحد تولیدی می بایست تجهیزات مجهز به تسترها و دستگاه های آزمون تخصصی آن محصول را تهیه نموده و محل مناسبی را به تاسیس آزمایشگاه کنترل کیفیت اختصاص دهند.تکمیل بودن و کالیبره بودن تجهیزات می بایست به تایید اداره استاندارد برسد.

    تهیه استاندارد ملی مربوطه

با مراجعه به استاندارد و مطلع شدن از شماره کتاب استاندارد ملی مربوطه آن را تهیه نمایید . ملاک اخذ قبولی در آزمون های استاندارد مطابقت کامل با بندهای استاندارد ملی می باشد و در صورت عدم تطابق نتیجه آزمون مردود خواهد بود.

    تعیین کارشناس کنترل کیفیت

کارشناس کنترل کیفیت وفق شرایط تعیین شده ( معمولاَ با تحصیلات لیسانس) از طرف اداره استاندارد مشخص می شود و سپس مشخصات کنترل کیفیت به همراه سایر مدارک مربوطه به اداره استاندارد اعلام می شود. پس از تایید شدن صلاحیت شخص و در طول دوره تخصصی آزمون ها و قبولی برای وی پروانه تایید صلاحیت صادر می گردد.

    ارزیابی محصول و خدمات

سیستم کنترل کیفیت طرح ریزی شده ، توسط کارشناس استاندارد مورد ارزیابی قرار می گیرد  و نمونه محصولات نیز جهت بررسی به آزمایشگاه مورد تایید اداره استاندارد ارائه می شود.
در صورتی که تمامی مراحل فوق اجرا شده و نمونه های محصول و خدمات در آزمایشگاه مورد تایید اداره استاندارد با الزامات مشخص شده منطبق باشد ، پروانه استاندارد ملی سازمان متقاضی صادر می شود.
اعتبار پروانه استاندارد به طور معمول یک سال است و واحد تولیدی موظف است همه ساله نسبت به تمدید پروانه اقدام نماید.
لازم به توضیح است پس از دریافت استاندارد ملی ایران ، واحد های تولیدی طی بازدیدهای دوره ای کنترل می شوند و چنانچه مصول با استاندارد صادره همخوانی نداشته باشد باطل خواهد شد.